İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Kimdir
  3. El-Harezmi Kimdir

El-Harezmi Kimdir

El-harezmi kimdir

El-Harezmi kimdir?

Yani EBU ABDULLAH MUHAMMED BİN MUSA EL-HAREZMİ kimdir nedir neler yapmıştır bir bakalım şöyle…

Doğum tarihi: Harez m 780
Ölüm tarihi ve yeri: MS 850, Bağdat, Irak
Tam adı: Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī
Çağ: Orta Çağ
El-harezmi kimdir

Matematik, gökbilim ve coğrafya alanlarında çalışmış  olan tanınmış bir Fars bilgindir. 780 senesinde Harzem’e bağlı Hive şehrinde dünyaya gelmekte olup, 850 yılında ise Bağdat’ta vefat etmiştir.

Horasan bölgesinde bulunmakta olan Harezm’de temel gerekli eğitimlerini alan Harezmi, gençlik yıllarının ilk zamanlarında Bağdat’taki ileri bilim atmosferinin varlığını duyar. İlmi konulara asla doymayacak denilebilecek derecede bir aşk ile bağlı olan Harezmi ilmi konularda çalışma hayalini gerçekleştirme amacıyla Bağdat’a gelir ve buraya yerleşir. Devrinde bilginleri himayesi ile meşhur olan Abbasi halifesi Mem’un Harezmi’deki ilim yeteneklerinden haberdar olduğu zaman da onu kendisi tarafından Eski Mısır, Mezopotamya, Grek ve Eski Hint medeniyetlerine ait eserler ile zenginleştirilmiş Bağdat Saray Kütüphanesi’nin idaresinde göreve başlatılır. Sonrasında da Bağdat Saray Kütüphanesindeki yabancı eserlerin çevirisini yapmak sebebiyle kurulan bir tercüme akademisi olan Beyt’ül Hikmet’de göreve başlar. Böylece Harezmi, Bağdat’ta araştırma ve inceleme yapabilme maksadıyla gerekli bütün maddi ve manevi teçhizata kavuşur. Burada yaşama dair bütün endişelerden uzaklaşmış şekilde matematik ve astronomi ile ilgili araştırmalarına başlar.

Kısa bir süre içinde Bağdat atmosferinde iyi bilinen Harezmi, Afganistan aracılığıyla Hindistan’daki Hint Matematiğini incelemek için Bilimsel Komite’ye başkanlık etti ve Şam’daki Kasiyun Gözlemevi’nde çalışan bilimsel bir delegasyon ve Dünya meridyeninin uzunluğunu ölçmek için Sincar Odasına gitti. Bilimsel delegasyonda bulundu.

 

Harezmi’nin latinceye çevrilen eserlerinden olan ve ikinci dereceden bir bilinmeyenli ve iki bilinmeyenli denklem sistemlerinin çözümlerini inceleyen El-Kitab ‘ul Muhtasar fi’l Hesab’il cebri ve ‘l Mukabele adlı eseri şu cümleyle başlar :

Algoritmi şöyle diyor: Rabbimiz ve koruyucumuz olan Allah ‘a hamd ve senalar olsun

Bugünkü bilgisayar bilimi ve dijital elektroniğin temeli olan 2’lik(binary) sayı sistemini ve 0(sıfırı) bulmuştur.

Cebir sözcüğü de Harezmi’nin “El’Kitab’ül-Muhtasar fi Hısab’il Cebri ve’l-Mukabele” (Cebir ve Denklem Hesabı Üzerine Özet Kitap) adlı eserinden gelmektedir. Bu eser aynı zamanda doğu ve batının ilk müstakil cebir kitabı olma özelliğini taşımaktadır.

Matematik alanındaki muazzam katkıları cebirin temelini oluşturmuştur.  Hindistan’da bulunduğu vakitte sayıları ifade edebilme amacıyla  harfler ya da hecelerin yerine basamaklı sayı sisteminin kullanıldığını saptamıştır. Harezmî’nin bu konuyla ilgili yazdığı kitabın Algoritmi de numero Indorum adıyla Latince’ye tercüme edilmesi sonucu, sembollerden oluşan bu sistem ve sıfır 12. yüzyılda batı dünyasına sunulmuştur. Hesab-ül Cebir vel-Mukabele adlı kitabı, matematik tarihinde birinci ve ikinci dereceden denklemlerin sistematik çözümlerinin yer aldığı ilk eserdir. Bu sebebten ötürü Harezmî (Diophantus ile birlikte) “cebirin babası” olarak da bilinir. İngilizce’deki “algebra” ve bunun Türkçe’deki karşılığı olan “cebir” sözcüğü, Harezmî’nin kitabındaki ikinci dereceden denklemleri çözme yöntemlerinden biri olan “el-cebr”den gelmektedir. Algoritma (İng. “algorithm”) sözcüğü de Harezmî’nin Latince karşılığı olan “Algoritmi”den türemiştir ve yine İspanyolca’daki basamak anlamına gelen “guarismo” kelimesi Harezmî’den gelmiştir.Ayrıca Harezmi dünyanın gelmiş geçmiş en büyük matematikçilerini başında gelir.

Matematik ile ilgili eserleri

  • El- Kitab’ul Muhtasar fi’l Hesab’il Cebri ve’l Mukabele
  • Kitab al-Muhtasar fil Hisab el-Hind
  • El-Mesahat

 

Yorum Yap

Yorum Yap